اکسون لایف » بیماری‌ها » چربی خون بالا یا هایپرلیپیدمی

چربی خون بالا یا هایپرلیپیدمی

محتوای این صفحه توسط دپارتمان مدیکال اکسون‌‌ و بر اساس منابع علمی معتبر تألیف شده است.

زمان تقریبی مطالعه

6

دقیقه

چربی خون بالا یا هایپرلیپیدمی
چربی خون بالا یا هایپرلیپیدمی

^

اطلاعات عمومی

چربی خون بالا چیست؟

بدن شما برای ساخت سلول‌های سالم، به کلسترول نیاز دارد، اما سطوح بالای آن می‌تواند ریسک ابتلای شما به بیماری قلبی را افزایش دهد.
کلسترول بالا منجر به افزایش رسوبات چربی در رگ‌ می‌شود. این رسوبات در نهایت افزایش یافته و باعث اختلال در جریان خون می‌شوند. گاهی اوقات، ممکن است این رسوبات ناگهان بشکنند و لخته خونی را ایجاد کنند که منجر به سکته قلبی یا مغزی شود.
چربی خون بالا ممکن است موروثی باشد؛ اما بروز آن اغلب نتیجهٔ سبک زندگی ناسالم است. به همین دلیل، یک رژیم غذایی سالم، ورزش کردن به‌صورت منظم و گاهی اوقات استفاده از دارو، به کاهش کلسترول بالا کمک می‌کند.
هیپرلیپیدمی (افزایش چربی خون) و هیپرکلسترولمی، نام‌های دیگری برای کلسترول بالا هستند.

 

تجمع کلسترول در عروق قلب
تصویری شماتیک از تجمع کلسترول در عروق قلب

علائم و نشانه‌ها

بیشتر افراد دارای کلسترول بالا، علائمی ندارند. برخی علائم غیراختصاصی مثل سرگیجه، خشکی دهان و… در مواردی ممکن است بروز کنند.

عوامل مؤثر در ابتلا

ممکن است عوامل مختلفی ریسک ابتلای شما به هیپرلیپیدمی را افزایش دهند:

  • داشتن سابقهٔ ابتلا به کلسترول بالا در خانواده
  • ابتلا به کم‌کاری غده تیروئید
  • چاقی
  • نداشتن رژیم غذایی مغذی
  • نوشیدن الکل
  • ابتلا به دیابت
  • استعمال سیگار
  • ورزش نکردن
  • سن بالای ۴۰ سال

تشخیص

بررسی‌های بالینی

  • معاینهٔ بالینی
  • سابقهٔ (پرونده) پزشکی شما
  • سابقهٔ پزشکی خانوادهٔ شما
  • محاسبهٔ امتیاز 10 ساله ریسک ابتلای شما به بیماری تصلب شرایین (ASCVD)

بررسی‌های آزمایشگاهی

آزمایش خونی که به منظور بررسی سطوح کلسترول انجام می‌شود (آن را لیپید پروفایل یا لیپید پانل می‌نامند)، معمولاً موارد زیر را گزارش می‌دهد:

  • کلسترول تام
  • لیپوپروتئین کم‌چگالی (LDL)
  • لیپوپروتئین پرچگالی (HDL)
  • تری‌گلیسیریدها (نوعی چربی در خون)

 

آزمایش خون
آزمایش خون برای بررسی سطوح کلسترول و تشخیص چربی خون بالا انجام می‌شود.

همچنین این امکان وجود دارد که پزشکتان آزمایش‌های زیر را نیز انجام دهد:

  • پروتئین واکنشی سی (hs-CRP)
  • لیپوپروتئین a
  • آپولیپوپروتئین B

بررسی‌های تصویربرداری

اسکن کرونری کلسیم

در چربی خون بالا از سی‌تی‌اسکن برای بررسی میزان رسوبات کلسیم در سرخرگ‌های کرونری قلب استفاده می‌کند. امتیاز کلسیم کرونری بالاتر، نشان‌دهندهٔ این است که فرد ریسک بیشتری در باریک شدن سرخرگ‌های کرونری و همچنین ریسک حمله قلبی دارد.

درمان

تغییرات در سبک زندگی مثل ورزش‌کردن و پیروی‌ از یک رژیم غذایی سالم، در خط مقدم مبارزه با کلسترول بالا قرار می‌گیرد؛ اما اگر فرد این تغییرات مهم در سبک زندگی‌ را انجام داده و سطوح کلسترول همچنان بالا باشد، این امکان وجود دارد که پزشک دارو تجویز کند.

درمان دارویی

استاتین‌ها

استاتین‌ها از ساخته شدن کلسترول جلوگیری می‌کنند. این فرایند باعث می‌شود که کبد کلسترول را از خون شما حذف کند. استاتین‌ها شامل آتورواستاتین، فلوواستاتین، روزوواستاتین ، سیمواستاتین و… می‌شوند. داروهای این دسته مهم‌ترین داروهای کاهش دهندهٔ کلسترول و کاهش عوارض ناشی از چربی خون هستند.

بازدارنده‌های جذب کلسترول

داروی ازتیمایب با محدودکردن جذب کلسترول موجود در رژیم غذایی، به کاهش کلسترول خون شما کمک می‌کند. این امکان وجود دارد که ازتیمایب در کنار یک داروی استاتین استفاده شود.

رزین‌های متصل‌شونده اسید صفراوی

کبد شما با استفاده از کلسترول اقدام به ساخت اسیدهای صفراوی می‌کند که وجود این اسیدها برای هضم غذا مورد نیاز است. داروی کلستیرامین با اتصال به اسیدهای صفراوی، میزان کلسترول را به‌صورت غیرمستقیم کاهش می‌دهد. این فرایند کبد را مجبور می‌کند که از کلسترول اضافه برای ساخت اسید صفراوی بیشتر استفاده کند و در نتیجه، سطح کلسترول در خون پایین می‌آید.

بازدارنده‌های PCSK9

این داروها به کبد کمک می‌کنند تا کلسترول کم‌چگالی (LDL) بیشتری را جذب کنند و در نتیجه مقدار کلسترول در گردش خون شما را کاهش می‌دهد. ممکن است که از اولوکومب برای دو دسته از افراد استفاده شود؛ افرادی که بیماری ژنتیکی آن‌ها منجر به ایجاد سطوح بالای LDL می‌شود یا افرادی که دارای سابقهٔ بیماری سرخرگ کرونری بوده و به استاتین‌ها یا سایر داروهای کاهنده کلسترول حساسیت زیادی دارند. اوولوکومب هر چند‌هفته یک‌بار به‌صورت زیرجلدی به افراد تزریق می‌شود. داروهای این دسته در حال حاضر در ایران وجود ندارند.

اگر علاوه بر مشکل کلسترول، تری‌گلیسیرید بالا هم داشته باشید، این امکان وجود دارد که پزشک داروی زیر را نیز تجویز کند:

فیبرات

داروهای فنوفیبرات و جم فیبروزیل تولید لیپوپروتئین VLDL توسط کبد شما را کاهش داده و سرعت حذف تری‌گلیسیریدها از خون را افزایش می‌دهند. VLDLها عمدتاً شامل تری‌گلیسیریدها هستند.

درمان غیردارویی

درمان غیردارویی در چربی خون جایگاهی ندارد.

تغذیه و مکمل

رژیم غذایی

از دیدگاه غذایی، بهترین راه برای کاهش کلسترول این است که میزان مصرف اسیدهای چرب ترانس و اشباع‌شده را کاهش دهید. کاهش این نوع چربی‌ها به معنای محدودکردن مصرف گوشت قرمز و آن دسته از محصولات لبنی است که با شیر پرچرب ساخته شده‌اند. به جای این فراورده‌ها، شیر و محصولات لبنی کم‌چرب یا فاقد چربی را انتخاب کنید.

 

کاهش کلسترول
ورزش، رژیم غذایی سالم، کاهش وزن و مصرف دارو، به کاهش کلسترول کمک می‌کنند.

همچنین کاهش مصرف چربی‌های ترانس و اشباع‌شده، به معنای محدودکردن غذاهای سرخ‌شده و پخت‌وپز با استفاده از روغن‌های سالم مانند روغن گیاهی است.
یک رژیم غذایی سالم برای قلب، بر پایهٔ مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، گوشت پرندگان، ماهی، آجیل و روغن‌های گیاهی است و در عین حال، مصرف انواع گوشت قرمز و فراوری‌شده، سدیم، غذاها و نوشیدنی‌های حاوی شکر را محدود می‌کند.
برای سنجش میزان قند، شکر و چربی فراورده‌ها از برچسب ارزش‌های غذایی روی هر محصول استفاده کنید.

 

افزایش کلسترول و چربی خون
مصرف غذاهای فرآوری شده و فست‌فود می‌تواند باعث افزایش کلسترول و چربی خون شود.

مکمل‌ها

نیاسین

نیاسین توانایی کبد شما در ساخت LDL و VLDL را محدود می‌کند؛ اما مزیت بیشتری در مقایسه با استاتین‌ها ندارد. همچنین با توجه به عوارض جانبی، در حال حاضر بیشتر پزشکان آن را فقط برای کسانی تجویز می‌کنند که قادر به دریافت استاتین نیستند.

مکمل‌های اسید چرب امگا 3

مکمل‌های اسید چرب امگا 3 می‌توانند به کاهش تری‌گلیسریدهای شما کمک کنند. قبل از مصرف این مکمل حتماً با پزشک خود مشورت کنید؛ زیرا می‌تواند روی سایر داروهایی که مصرف می‌کنید، اثربخش باشد.

زندگی با چربی خون بالا و کلسترول بالا

خودمراقبتی

تغییراتی که در سبک زندگی خود ایجاد می‌کنید، می‌تواند شما را از ابتلا به هیپرلیدمی دور نگه دارد. لیست کارهایی که می‌توانید در این راستا انجام دهید، به شرح زیر است:

  • سیگار نکشید.
  • به جای نشستن برای مدت طولانی، فعالیت کنید.
  • سطح استرس خود را پایین نگه دارید.
  • به اندازهٔ کافی بخوابید.
  • غذای سالم بخورید.
  • خوردن گوشت‌های پرچربی را کاهش دهید.
  • از خریدن تنقلاتی که روی برچسب آن‌ها عبارت «چربی ترانس» قید شده است، خودداری کنید.
  • وزن خود را در محدودهٔ سالم نگه دارید.

ورزش

داشتن سبک زندگی کم‌تحرک، میزان لیپوپتروتئین‌های پرچگالی (HDL) را کاهش می‌دهد. HDL یک کلسترول خوب در خون است که کم بودن میزان آن به این معنی است که کلسترول‌های خوب کمتری برای از بین بردن کلسترول بد درون سرخرگ‌های شما وجود دارند.
فعالیت بدنی اهمیت دارد؛ انجام تمرینات هوازی با شدت متوسط، به مدت 150 دقیقه در هفته، برای کاهش کلسترول و فشارخون، کافی است. برای انجام این نوع فعالیت بدنی، گزینه‌های زیادی پیش روی شما قرار دارد. پیاده‌روی سریع، شنا و دوچرخه‌سواری می‌توانند برای رسیدن به این هدف مناسب باشد.

 

HDL و LDL
به HDL کلسترول خوب و به ‌LDL کلسترول بد می‌گویند.

کلسترول در کودکان

رژیم غذایی و ورزش، بهترین درمان اولیه برای کودکان دوساله و بزرگ‌تر مبتلا به کلسترول بالا یا اضافه‌وزن به شمار می‌روند. ممکن است برای کودکانی 10 ساله یا بزرگ‌تر که سطوح کلسترول خیلی بالایی دارند، داروهای کاهنده کلسترول مثل استاتین‌ها تجویز شود.

داروها

  • آتورواستاتین
  • رزوواستاتین
  • سیموستاتین
  • کلستیرامین
  • ازتیمایب
  • اولوکومب
  • جم فیبروزیل
  • فنوفیبرات
سوالات متداول

منابع علمی این مطلب

Content First Resource
Content Second Resource
Content Third Resource

به اشتراک گذاری

Share on twitter
Share on telegram
Share on whatsapp
Share on email
0 0 رای ها
امتیاز دهید!
guest
شماره تماس
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
مقالات مرتبط
PET Scan
پت اسکن | PET Scan

تصویربرداری هسته‌ای اسکن PET چیست؟ تصویربرداری PET Scan یا همان اسکن هسته‌ای نشانه‌های اولیهٔ سرطان، بیماری‌های قلبی، اختلالات مغزی و … را شناسایی می‌کند.

بیشتر بخوانید